Peran Gramatika Arab dalam Menjamin Keakuratan Tafsir dalam Ulumul Qur`an

Authors

  • Muh Ikraam Sayyid Amir Universitas Islam Negeri Alauddin Makassar
  • Achmad Abubakar Universitas Islam Negeri Alauddin Makassar
  • Hamka Ilyas Universitas Islam Negeri Alauddin Makassar

DOI:

https://doi.org/10.31958/lathaif.v4i1.15381

Keywords:

Gramatika Arab, Tafsir Al-QurÔÇÖan, ÔÇÿUlumul QurÔÇÖan

Abstract

The Qur'an, as the holy book of Islam, was revealed in Arabic a language with a complex grammatical structure. This study aims to examine the crucial role of Arabic grammar in ensuring the accuracy of Qur'anic interpretation within the framework of Ulumul QurÔÇÖan (QurÔÇÖanic sciences). The methodology employed is a qualitative approach through literature review of both classical and contemporary tafsir works, as well as Arabic linguistic sources. The findings indicate that Arabic grammar is not merely a technical tool, but also serves as an epistemological foundation for scholarly and accountable interpretation. These findings underscore the urgency of strengthening Arabic grammar education in Islamic institutions to produce interpreters (mufassir) who can understand the sacred text both contextually and profoundly. The study also recommends the integration of linguistic approaches in tafsir to address the challenges of the post-truth era and multicultural societies.

Author Biography

Muh Ikraam Sayyid Amir, Universitas Islam Negeri Alauddin Makassar

Saya seorang mahasiswa S2 Universitas Islam Negeri Alauddin Makassar

References

Ahmad, A. (2020). Peran Ilmu Nahwu dalam Menafsirkan Ayat-Ayat Hukum Al-Qur`an. Pustaka Ilmu Qur`ani.
Ahmad, A. A., Ismail, L. O., & Assagaf, Y. (2019). Ulumul Qur`an : Pisau Analisis Dalam Menafsirkan Al-Qur`an. 1.
Al-‘Aridl, A. H. (1992). Tarikh ’Ilm al-Tafsir wa Manahij al-Mufassirin. dar al i’tisam.
Al-Albani, N. (1997). Silsilah Al-Hadits Al-Shahihah. Al-Maktab Al-Islami.
Al-Sa’di, A. (2000). Tafsir Al-Sa’di. Dar Al-Salam.
Anbari, A. B. A. bin M. Al. (2003). Nuzhat al-Alba’ fi Tabaqat al-Adiba’ (1st ed.). Al Maktabah Al-Asriyyah.
Az-Zarkasyi, A. A. B. M. bin A. bin B. (1957). Al-Burhan fi Ulum al-Qur`an.
Azizi, abdullah bin yusuf al. (2007). Al manhaj al mukhtasor fi ilmi al nahwi wa al shorf. muassasah al riyan lit tobaa’ah wan nasyr wa al tauzii.
Edy, Siswanto, Amelia Hayati, Husna Farhana, and et al. (2023). Buku Ajar Metode Penelitian Kualitatif. Eureka Media Aksara.
Fauziah, N. (2024). Peranan Ulumul Quran dalam Pembentukan Hukum Islam. Relinesia: Jurnal Kajian Agama Dan Multikulturalisme Indonesia, 3(2), 178–183. https://https//jurnal.anfa.co.id/index.php/relinesia/article/view/1902/1767
Fayruzabadi, M. A. D. A. T. Al. (2005). Al Qoomuus Al Muhiiyt (8th ed.). Muassasah Al Risalah Littobaa’ah Wa Al Nasyr Wa Al Tauzii’.
Ghomaarii, A. Al. (1986). Bada’a Al Tafaasiir. Dar Al Rashad Al Hadithah.
Hasanudin, A. S., & Zulaiha, E. (2022). Hakikat Tafsir Menurut Para Mufassir. Jurnal Iman Dan Spiritualitas, 2(2), 203–210. https://doi.org/10.15575/jis.v2i2.18318
Idris, S. (2019). Sejarah Perkembangan Ilmu Tafsir. TAJDID: Jurnal Pemikiran Keislaman Dan Kemanusiaan, 3(2), 174–187. https://doi.org/10.52266/tadjid.v3i2.294
Ilyas, H., & Sulkifli, S. (2022). Prosedur Penyusunan dan Pengembangan Bahan Ajar Bahasa Arab. Journal of Arabic Education and Linguistics, 2(2), 77–84. https://doi.org/10.24252/jael.v2i2.32484
jalaluddin al-suyuti. (1974). Al Itqan Fi Ulumil Qur`an.
Khaldun, A. bin M. bin. (1983). Mukaddimah. Dar dan Maktabah Al Hilal.
Kusnadi, K. (2019). Metode Gramatika dalam Pembelajaran Bahasa Arab. Jurnal Naskhi: Jurnal Kajian Pendidikan Dan Bahasa Arab, 1(1), 8–13. https://doi.org/10.47435/naskhi.v1i1.66
Mandzur, I. (1994). lisaan al Arab (3rd ed.). dar sader.
Mardan. (2009). sebuah pengantar memahami Al-Quran secara utuh. pustaka MAPAN.
Masrukhi, M. (2018). Kesalahan Gramatika Bahasa Arab pada Tulisan Mahasiswa Prodi Sastra Arab Ugm. Jurnal CMES, 10(2), 121. https://doi.org/10.20961/cmes.10.2.20198
Mukhammad. (2025). Peranan Bahasa Arab dalam Memahami Al- Qur`An Dan Hadist. PENDAS: Jurnal Ilmiah Pendidikan Dasar, 10(1), 234–245. https://doi.org/10.23969/jp.v10i01.23448
Mulyani, R. (2024). Pentingnya Belajar Bahasa Arab dalam Memahami Al-Qur`An Dan Hadits. AL-MA’LUMAT : JURNAL ILMU-ILMU KEISLAMAN, 2(1), 33–39. https://doi.org/10.56184/jam.v2i1.372
Mustaqim, A. (2022). Metode Penelitian Al-Qur`an dan Tafsir (Cetakan Ke). Idea Press.
Nasution, A. F. (2023). Metode Penelitian Kualitatif. Harfa Creative.
Rahmawati, R. (2021). Pengaruh Ilmu Sharaf terhadap Pemahaman Makna dalam Tafsir Al-Qur`an. Lembaga Studi Islam dan Bahasa.
Ridwan, E. H. (2023). Bahasa Arab Dan Urgensinya Mempelajari Al-Qur`an. AlMaheer: Jurnal Pendidikan Islam, 1(02), 49–56. https://doi.org/10.63018/jpi.v1i02.20
Rufaidah, I. A. (1980). Nahwu dan Kitab Kitab Tafsir (1st ed.). Al Mansyiah Asy Syai’biyyah.
Salida, A., & Zulpina, Z. (2023). Keistimewaan Bahasa Arab sebagai Bahasa Al-Quran dan Ijtihadiyyah. Jurnal Sathar, 1(1), 23–33. https://doi.org/10.59548/js.v1i1.40
Sofwan, A., Saefudin, A., Cahyani, A. W. N., Ayu, N. V., & Milah, A. S. (2024). Peran dan Kontribusi Nahwu dalam Penafsiran Al-Qur`an. Hamalatul Qur`an : Jurnal Ilmu Ilmu AlQur`an, 5(2), 201–208. https://doi.org/10.37985/hq.v5i2.185
Syafi’i, A., Sulkifli, S., Bakar, A. A., Haddade, H., & Darnanengsih. (2023). ’Ulumul Qur`an. Al-Riwayah : Jurnal Kependidikan, 15(2), 305–315. https://doi.org/10.47945/al-riwayah.v15i2.929
Syarifuddin, A. (2004). Mendidik anak: membaca, menulis dan mencintai Al-Quran. 1.
Zamakhsari, M. bin U. Al. (1974). Al Kasyaaf (3rd ed.). Dar Al Kitab Al Arobi.
Zurqani, M. A. A. A. (1998). Manahil Al Irfan fi Ulum Al Qur`an (3rd ed.). Issa Al-Babi Al-Halabi.

Published

2025-06-21