ISLAM DAN RELASI AGAMA-AGAMA DALAM PERSPEKTIF HADIS
DOI:
https://doi.org/10.31958/jeh.v7i2.8589Keywords:
Islam, Relasi Agama, Islam dalam SejarahAbstract
Tulisan ini akan melacak hadis-hadis tentang Islam dan relasi agama-agama. Hadis-hadis ini akan dicari pemahamannya secara kontekstual. Untuk membantu pemahaman, akan digunakan sejarah Islam ketika bergumul dengan agama-agama non Islam masa Nabi, al-khulafa>ÔÇÖ al-ra>shidu>n, Dinasti Umayah dan Abbasiyah sebagai pisau analisis. Penelusuran terhadap hadis tentang relasi Islam dengan pemeluk agama lain, menunjukkan bahwa ada dua sikap hadis terhadap komunitas non muslim: apresiatif-akomodatif dan kritis-konfrontatif. Hadis yang memberi apresiatif-akomodatif terekam dalam hadis tentang anjuran mendakwahkan Islam secara damai kepada ahl al-kita>b, hadis tentang praktik penghormatan Nabi terhadap jenazah Yahudi maupun ahl al-kit─üb. Hadis-hadis yang bersifat kritis-konfrontatif, bisa dikategorisasikan ke dalam tiga bidang, yaitu: akidah, ibadah dan muamalah. Hadis dalam bidang akidah, hadis yang menyatakan kiamat tidak akan datang hingga kaum muslimin membunuh Yahudi. Hadis tentang vonis terhadap Yahudi dan Nasrani akan masuk neraka. Hadis tentang perintah membunuh orang sampai ia mengucapkan La> Ila>h Illa> Alla>h. Hadis tentang perintah mengusir orang Yahudi dan Nasrani sampai mereka bersedia memeluk Islam. Hadis kategori diskriminatif bidang ibadah, hadis tentang pelaknatan Allah terhadap Yahudi dan Nasrani yang menjadikan kuburan sebagai masjid. Hadis kategori diskriminatif dalam bidang muamalah, hadis tentang perintah untuk berbeda dengan Yahudi dan NasraniReferences
ʻAsqala>ni>, Ah}mad bin ʻAli> bin H}ajar al-. (tt).Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 1. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 3. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 5. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 10. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 11. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (2000). Fath} al-Ba>ri> bi Sharh} S}ah}i>h} al-Bukha>ri>. Oman: Bait al-Afka>r al-Dawliyyah.
Bukha>ri>, Muh}ammad bin Isma>ʻi>l bin Ibra>hi>m bin al-Mughi>rah al-Jaʻfi> al-. (2015). S}ah}i>h} al-Bukha>ri>. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tauzi>ʻ.
Da>rimi>, Abu> Muh}ammad ʻAbd Alla>h bin ʻAbd al-Rah}ma>n bin al-Fad}l bin Bahra>m al-. (2002). Sunan al-Da>rimi>. Beiru>t: Da>r Ibn H}azm.
D}a>rri>, H}a>rith Sulaima>n al-. (2000). Muh}a>d}ara>t fi> ʻUlu>m al-H}adi>th. Pakis: Da>r al-Nafa>is.
Khātib, Muḥammād ‘Ajjāj al-. (1989). Us}u>l al-H}adi>th. Beiru>t: Dār al-Fikr.
Nasa>i>, Ah}mad bin Shuʻaib bin ʻAli> bin Sina>n Abu> ʻAbd al-Rah}ma>n al-. (2015). Sunan al-Nasa>i>. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Ni>sa>bu>ri>, Abu> al-H}asan Muslim bin al-H}ajja>j bin Muslim al-Qushairi> al-. (2015). S}ah}i>h} Muslim. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tauzi>ʻ.
Qazwi>ni>, Abu> ʻAbd Alla>h Muh}ammad bin Yazi>d bin Ma>jah al-. (2015). Sunan Ibn Ma>jah. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Sijista>ni>, Sulaima>n bin al-Ashʻath bin Ish}a>q bin Bashi>r al-Azdi> al-. (2015). Sunan Abi> Da>wud. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tauzi>ʻ.
Suyu>t}i>, Jala>l al-Di>n ʻAbd al-Rah}ma>n al-. (2001). Al-Lumaʻ fi> Asba>b Wuru>d al-H}adi>th. Beiru>t: Dār Iḥ>ya>’ al-Tura>th al-‘Arabi>.
Tirmidhi>, Abu> ʻI>sa> Muh}ammad bin ʻI>sa> bin Su>rah bin Mu>sa> Ibn al-D}ah}h}a>k al-. (2015). Sunan al-Tirmidhi>. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Zuh}aili>, Wahbah al-. (2013). Tafsir Al-Munir: Aqidah, Syari’ah, Manhaj. Translated by Abdul Hayyie al-kattani, dkk “Al-Tafsir al-Muni>r fi> al-ʻAqi>dah wa al-Shari>ʻah wa al-Manhaj”. jilid 1. Depok: Gema Insani.
Fauzi, Irfan. (2019). Pemikiran dan Kontribusi KH. Marzuki Mustamar dalam Kajian Hadis Indonesia. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 5 (2), 249-260. doi: 10.21043/riwayah.v5i.6533
Ghalib, Muhammad. (1998). Ahl Kitab Makna dan Cakupannya dalam al-Qur’an. Jakarta: Paramadina.
Hakim, Nurul and Fauzi, Ali. (2021). The Concept Of Ahl Al-Kitab : Recognition Adherents Of Ahl Al-Kitab. Dialogia: Jurnal Studi Islam dan Sosial, 19 (1), 191-212. doi: 10.21154/dialogia.v19i1.2575
H}anbal, Abu> ʻAbd Alla>h Ah}mad bin. (1998). Musnad al-Ima>m al-H}a>fiz} Abi> ʻAbd Alla>h Ah}mad bin H}anbal. Riya>d}: Bait al-Afka>r al-Dawliyyah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Idris, Mahsyar. (2015). Telaah Kritis Terhadap Syaz Sebagai Unsur Kaedah Kesahihan Matan Hadis. Tahdis, 6 (2), 73-92. doi: https://doi.org/10.24252/tahdis.v6i2.7176
Ihsannudin, Nurul dan Nisa’, Khoirun. (2021). Konteks Arab Sebelum dan Sesudah Pengutusan Nabi: Menelisik Faktor-Faktor di Balik Keistimewaan Bahasa Hadis. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 7 (1), 1-22. doi: 10.21043/riwayah.v7i1.10135
Iqbal, Muhammad dan Rachmadhani, Fajar. (2020). Nilai-Nilai Pendidikan Islam dalam Hadis Anjuran Menceritakan Kisah Bani Israil: Studi Maʻani al-Hadis. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 6 (2), 231-254. doi: 10.21043/riwayah.v6i2.7742
Ismail, M. Syuhudi. (1992). Metodologi Penelitian Hadis. Jakarta: Bulan Bintang.
Juhri, Muhammad Alan. (2018). Relasi Muslim dan Non-Muslim Perspektif Tafsir Nabawi dalam Mewujudkan Toleransi. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 4 (2), 243-264. doi: 10.21043/riwayah.v4i2.4628
Noorhidayati, Salamah. (2016). Hubungan Antar Umat Beragama dalam Perspektif Hadis. Kalam,10 (2), 491-516. doi: 10.24042/klm.v10i2.11
Rahman, Fatchur. (1974). Ikhtishar Mushthalahul Hadits. Bandung: PT Alma’arif.
Rofiq, Choirul. (2009). Sejarah Peradaban Islam. Ponorogo: STAIN Ponorogo Press.
Sali>m, ʻAmr ʻAbd al-Munʻi>m. (tt). Taisi>r ʻUlu>m al-H}adi>th li al-Mubtadi’i>n Maʻ Tadri>ba>t ʻAmaliyah Ha>dha> al-ʻIlm. ttp: Da>r al-D}iya>’.
Shihab, Alwi. (1997). Islam Inklusif Menuju Sikap Terbuka dalam Beragama. Bandung: Mizan.
Wijaya, Aksin. (2011). Menusantarakan Islam (Menelusuri Jejak Pergumulan Islam yang Tak Kunjung Usai di Nusantara). Yogyakarta: Nadi Pustaka.
Yatim, Badri. (2006). Sejarah Peradaban Islam II. Jakarta: PT RajaGrafindo Persada.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 3. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 5. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 10. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (tt). Tahdhi>b al-Tahdhi>b. Juz 11. Kairo: Da>r al-Kutub al-Isla>mi>.
, (2000). Fath} al-Ba>ri> bi Sharh} S}ah}i>h} al-Bukha>ri>. Oman: Bait al-Afka>r al-Dawliyyah.
Bukha>ri>, Muh}ammad bin Isma>ʻi>l bin Ibra>hi>m bin al-Mughi>rah al-Jaʻfi> al-. (2015). S}ah}i>h} al-Bukha>ri>. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tauzi>ʻ.
Da>rimi>, Abu> Muh}ammad ʻAbd Alla>h bin ʻAbd al-Rah}ma>n bin al-Fad}l bin Bahra>m al-. (2002). Sunan al-Da>rimi>. Beiru>t: Da>r Ibn H}azm.
D}a>rri>, H}a>rith Sulaima>n al-. (2000). Muh}a>d}ara>t fi> ʻUlu>m al-H}adi>th. Pakis: Da>r al-Nafa>is.
Khātib, Muḥammād ‘Ajjāj al-. (1989). Us}u>l al-H}adi>th. Beiru>t: Dār al-Fikr.
Nasa>i>, Ah}mad bin Shuʻaib bin ʻAli> bin Sina>n Abu> ʻAbd al-Rah}ma>n al-. (2015). Sunan al-Nasa>i>. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Ni>sa>bu>ri>, Abu> al-H}asan Muslim bin al-H}ajja>j bin Muslim al-Qushairi> al-. (2015). S}ah}i>h} Muslim. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tauzi>ʻ.
Qazwi>ni>, Abu> ʻAbd Alla>h Muh}ammad bin Yazi>d bin Ma>jah al-. (2015). Sunan Ibn Ma>jah. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Sijista>ni>, Sulaima>n bin al-Ashʻath bin Ish}a>q bin Bashi>r al-Azdi> al-. (2015). Sunan Abi> Da>wud. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tauzi>ʻ.
Suyu>t}i>, Jala>l al-Di>n ʻAbd al-Rah}ma>n al-. (2001). Al-Lumaʻ fi> Asba>b Wuru>d al-H}adi>th. Beiru>t: Dār Iḥ>ya>’ al-Tura>th al-‘Arabi>.
Tirmidhi>, Abu> ʻI>sa> Muh}ammad bin ʻI>sa> bin Su>rah bin Mu>sa> Ibn al-D}ah}h}a>k al-. (2015). Sunan al-Tirmidhi>. Riya>d}: Da>r al-H}ad}a>rah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Zuh}aili>, Wahbah al-. (2013). Tafsir Al-Munir: Aqidah, Syari’ah, Manhaj. Translated by Abdul Hayyie al-kattani, dkk “Al-Tafsir al-Muni>r fi> al-ʻAqi>dah wa al-Shari>ʻah wa al-Manhaj”. jilid 1. Depok: Gema Insani.
Fauzi, Irfan. (2019). Pemikiran dan Kontribusi KH. Marzuki Mustamar dalam Kajian Hadis Indonesia. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 5 (2), 249-260. doi: 10.21043/riwayah.v5i.6533
Ghalib, Muhammad. (1998). Ahl Kitab Makna dan Cakupannya dalam al-Qur’an. Jakarta: Paramadina.
Hakim, Nurul and Fauzi, Ali. (2021). The Concept Of Ahl Al-Kitab : Recognition Adherents Of Ahl Al-Kitab. Dialogia: Jurnal Studi Islam dan Sosial, 19 (1), 191-212. doi: 10.21154/dialogia.v19i1.2575
H}anbal, Abu> ʻAbd Alla>h Ah}mad bin. (1998). Musnad al-Ima>m al-H}a>fiz} Abi> ʻAbd Alla>h Ah}mad bin H}anbal. Riya>d}: Bait al-Afka>r al-Dawliyyah li al-Nashr wa al-Tawzi>ʻ.
Idris, Mahsyar. (2015). Telaah Kritis Terhadap Syaz Sebagai Unsur Kaedah Kesahihan Matan Hadis. Tahdis, 6 (2), 73-92. doi: https://doi.org/10.24252/tahdis.v6i2.7176
Ihsannudin, Nurul dan Nisa’, Khoirun. (2021). Konteks Arab Sebelum dan Sesudah Pengutusan Nabi: Menelisik Faktor-Faktor di Balik Keistimewaan Bahasa Hadis. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 7 (1), 1-22. doi: 10.21043/riwayah.v7i1.10135
Iqbal, Muhammad dan Rachmadhani, Fajar. (2020). Nilai-Nilai Pendidikan Islam dalam Hadis Anjuran Menceritakan Kisah Bani Israil: Studi Maʻani al-Hadis. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 6 (2), 231-254. doi: 10.21043/riwayah.v6i2.7742
Ismail, M. Syuhudi. (1992). Metodologi Penelitian Hadis. Jakarta: Bulan Bintang.
Juhri, Muhammad Alan. (2018). Relasi Muslim dan Non-Muslim Perspektif Tafsir Nabawi dalam Mewujudkan Toleransi. Riwayah: Jurnal Studi Hadis, 4 (2), 243-264. doi: 10.21043/riwayah.v4i2.4628
Noorhidayati, Salamah. (2016). Hubungan Antar Umat Beragama dalam Perspektif Hadis. Kalam,10 (2), 491-516. doi: 10.24042/klm.v10i2.11
Rahman, Fatchur. (1974). Ikhtishar Mushthalahul Hadits. Bandung: PT Alma’arif.
Rofiq, Choirul. (2009). Sejarah Peradaban Islam. Ponorogo: STAIN Ponorogo Press.
Sali>m, ʻAmr ʻAbd al-Munʻi>m. (tt). Taisi>r ʻUlu>m al-H}adi>th li al-Mubtadi’i>n Maʻ Tadri>ba>t ʻAmaliyah Ha>dha> al-ʻIlm. ttp: Da>r al-D}iya>’.
Shihab, Alwi. (1997). Islam Inklusif Menuju Sikap Terbuka dalam Beragama. Bandung: Mizan.
Wijaya, Aksin. (2011). Menusantarakan Islam (Menelusuri Jejak Pergumulan Islam yang Tak Kunjung Usai di Nusantara). Yogyakarta: Nadi Pustaka.
Yatim, Badri. (2006). Sejarah Peradaban Islam II. Jakarta: PT RajaGrafindo Persada.
Downloads
Published
2022-12-26
How to Cite
Hakim, N. (2022). ISLAM DAN RELASI AGAMA-AGAMA DALAM PERSPEKTIF HADIS. El -Hekam, 7(2), 252–265. https://doi.org/10.31958/jeh.v7i2.8589
Issue
Section
Articles
License
Copyright (c) 2022 Nurul Hakim

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:?á
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.






